2013-2014
MODA TASARIMI PROGRAMI
DERS İÇERİKLERİ

   I.YARIYIL

 KALIP HAZIRLAMA Kodu: BMD-101 

Doğru kalıp hazırlamada insan anatomisinin ve doğru ölçü almanın önemi, vücut tiplerini tanıma ve oranları hakkında bilgi.  Temel giysi kalıplarını çizme, şablonlama ve serileştirme.

GİYSİ ÜRETİMİ Kodu: BMD-103

Bir giysiyi, dikim tekniklerine uygun üretmek. Temel dikim ve dikiş teknikleri ile bel temizleme, kapama, etek ucu temizleme teknikleri, değişik teknik ve modellerde cep, yaka, yırtmaç ve manşet çeşitleri uygulama işlemleri. Örnek giysi üzerinde dikiş tekniklerini doğru ve yerinde uygulama becerileri.

TEMEL SANAT EĞİTİMİ Kodu: BMD-105

Sanatın tanımı. Çağdaş sanat anlayışı içinde Temel Sanat Eğitimi’nin yeri. Moda tasarımı için gerekli olan temel sanat öğelerini algılamak, kavramak, doğal biçimlerden sanatsal yapılara varmak; nokta, çizgi, ışık, gölge, hacim, biçim, doku, renk konsantrasyonları, renk uyumları, rengin yoğunluğu…

TEMEL TEKSTİL TEKNOLOJİSİ Kodu: BMD-107

Dünyada ve Türkiye’de tekstilin yeri ve önemi, tekstil liflerinin tanımı ve sınıflandırmasının yapılması. Pamuk iplikçiliğinde kullanılan makine parkı çalışma elemanları, çalışma prensipleri, görevleri ve teknolojik şemaları. İplik çeşitleri ve iplikçilikle ilgili hesaplamalar.

MESLEKİ MATEMATİK Kodu: BMD-109

Dersin tanıtımı, amacı, yöntemi, araçları, sınavlar hakkında bilgi vermek. Kümeler. Kümelerle işlemler. Sayılar-sayı kavramı Tam sayıların özellikleri. Rasyonel-irrasyonel ve reel sayı kümeleri. Karekök kavramı, ondalıklı sayılar. Mutlak değer, eşitsizlikler. Denklemler, birinci ve ikinci derece denklemleri, birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemleri. Özdeşlikler. Fonksiyonlar, birinci derece fonksiyon. İkinci derece fonksiyonları. Üslü ve logaritmalı fonksiyonlar. Limit, süreklilik ve türev. ∑, π, işaretlerinin kullanımı. Dizi ve seriler,  Dersin değerlendirilmesi ve sonuç, öğrencilerden geri bildirim alınması.

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ Kodu: ATA-101

 Genel terimler ve tanımlar. Osmanlı İmparatorluğu’nun jeopolitik durumu ve çöküş nedenleri. Osmanlı İmparatorluğu’nun katıldığı savaşlar. Mondros Mütarekesi. Sevr Anlaşması. Osmanlı İmparatorluğu’nun paylaşılması ve Anadolu’nun işgali konuları ele alınacaktır.

 TÜRK DİLİ I Kodu: TDİ-101

Dil nedir. Dilin toplumlardaki yeri ve önemi. Türk dilinin tarihsel gelişimi. Türkçe’de sesler ve sınıflandırılması. Türkçe’nin ses özellikleri. İmla kuralları. Noktalama işaretleri.

TEMEL YABANCI DİL Kodu: YDİ-101

Bu dersin temel amacı dilde mevcut olan anlama, konuşma, okuma ve yazma gibi dört temel beceriyi öğrenciye kazandırmak ve bu konuları uygulamaya koymaktır.

BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ 1 Kodu: BIT-101

Bilgi teknolojilerinin temel kavramları hakkında bilgi sahibi olmak, bilgisayar bileşenleri hakkında bilgi sahibi olmak, bir işletim sistemini temel seviyede kullanarak dosya ve dizin organizasyonu yapabilmek, bilgisayar ağları ve internet hizmeti hakkında bilgi sahibi olur. Ofis Programları hakkında Temel seviyede bilgi sahibi olur.

DAVRANIŞ BİLİMLERİ VE İLETİŞİM Kodu: BMD-111

 Davranışların nedenleri ve davranışı etkileyen faktörler konusunda temel bilgi kazandırmak. İletişimin ve davranışın gündelik yaşam ve iş yaşamındaki  önemini kavratmak. İş ve okul yaşamında başarılı olmak için farklı iletişim ve davranış modellerini öğretmek. Uygar ve etkin bir birey olmak için gerekli bilgileri sağlamak.

 MESLEK ETİĞİ Kodu: BMD-113

 Etik ve ahlak kavramlarını açıklayabilecektir. Mesleki etik ilkelerine uyma kurallarının gerekliliğini değerlendirebilecektir. Ahlak oluşumunda rol oynayan faktörlerin neler olduğunu açıklayabilecektir. Toplumsal yozlaşmanın ne olduğunu açıklayabilecektir.

 

 

    II.YARIYIL

  

KALIP HAZIRLAMA VE MODEL GELİŞTİRME Kodu: BMD-102

Temel kalıp üzerine model uygulama, örnek dikimlerini yapma. Temel beden kalıbı hazırlama, örnek dikimini yapma, pens kaydırmaları, kapanma payları, çeşitli yaka çalışmaları, kol çizimleri, manto-kaban çizimleri ve çeşitli model uygulamaları.

GİYSİ ÜRETİMİ VE TEKNOLOJİLERİ Kodu: BMD-104

 Tasarımı yapılan giysilerin örnek uygulamalarını yaparak üretime geçirmek. Çeşitli dikiş tekniklerinin farklı kumaşlarda örnek uygulamalarını yapar. Bluz üretimini yapabilir. Elbise üretimini yapabilir.

TEKSTİL TEKNOLOJİSİ Kodu: BMD-106

 Dokumanın tanımı, dokuma hazırlık işlemleri, temel örgü türleri, tahar ve armür planları. Örme kumaşın tanımı, sınıflandırması ve temel örgüler. Tekstil terbiyesi ve temel işlemleri. Hazır giyim sektörü. Hazır giyim sektöründe üretim yöntemleri, makineleri, üretim aşamaları. Hazır giyimde son işlemler ve paketleme.

MODA RESMİNE GİRİŞ Kodu: BMD-108

Moda Resmine Giriş dersinde uygulanan bütün çalışmalarda, Temel Sanat Eğitimi dersinde kavranan temel sanat öğelerini kullanarak; Moda Resminin yöntem ve ilkeleri doğrultusunda; insan vücudunu istenilen oranda adapte ederek, “moda figürü” çizebilmek, özgün moda figürü çalışmaları yapabilmek, yüz ve makyaj stilleri geliştirebilmek. Farklı kumaş dokularını, giysiler üzerinde ifade edebilmek.

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ Kodu: ATA-102

Osmanlı döneminde yenileşme hareketleri, Fransız devrimi ve bunun Osmanlıdaki yansımaları. Balkan ve dünya savaşları. Mondros mütarekesi. Milli mücadele (15 Mayıs 1919). Erzurum ve Sivas kongreleri. Cumhuriyetin ilanı. Çağdaşlaşma ve yenileşme hareketleri. Atatürk ilkeleri. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin temel nitelikleri ve stratejik konumu nedeniyle komşularıyla olan ilişkileri ele alınmaktadır.

TÜRK DİLİ II Kodu: TDİ-102

Türkçe’nin yapısı, ekleri ve uygulaması. Türkçe’de isim ve fiil çekimleri. Kompozisyon yazımında planlama ve uygulama. Anlatım biçimleri ve uygulamalar. Yazılı ve sözlü anlatım türleri. Noktalama ve yazım kuralları . Anlatım bozuklukları.

TEMEL YABANCI DİL  (İNGİLİZCE) Kodu: YDİ-102

Yabancı dilde yazı veya söz ile anlatılmak isteneni doğru olarak anlayabilme. Amaca uygun yazım tekniğini kullanarak anlaşılır şekilde yazabilme. Anlatılmak isteneni anlaşılır bir şekilde sözle ifade edebilme.

STAJ Kodu: BMD-116

 Öğrencilerin derslerde öğrendikleri teorik bilgileri uygulamada görerek pekiştirmesi amacıyla 45 iş günü zorunlu olarak iş yerlerinde yaptıkları uygulama eğitimidir.

 BEDEN EĞİTİMİ Kodu: BED-103

 Sağlıklı ve topluma faydalı, sporun önemini kavrayan bireyler yetiştirmektir.

 

RESİM Kodu: GUS-107

Öğrencilerin gözlenen üç boyutlu bir nesneyi ya da tasarlanan bir imgeyi bir yüzeye aktarmak için gereken nokta, çizgi, leke, doku gibi temel resimsel ögeleri öğrenmeleridir. Bu temel bilgiler doğrultusunda karakalem, yağlıboya, akrilik gibi malzemeleri ve kullanma becerisi geliştirmelerini sağlamaktır.

 MÜZİK Kodu: GUS-110

Bu derste, öğrencilerin müzik anlayış ve sezgilerini kulak eğitimi, dikey ve yatay çok seslendirme ve analiz teknikleri yoluyla geliştirmeleri hedeflenir.

HEYKEL Kodu: HYK-103

 Heykel sanatına ilgi duyanların yaratıcı güçlerinin gelişmesine katkıda bulunmak, sanatın doğasını ve mantığını sezmelerini sağlamak; heykel alanında gerekli kültür birikimi, teknik bilgi ve beceriyi kazandırmak. Evrensel düşünce ve değerlere sahip, ülke ve dünya kültürüne sanat yoluyla katkıda bulunacak çağdaş, yaratıcı, özgür bireyler yetiştirmektir.

SANAT TARİHİ Kodu: BMD-110

 İlk uygarlıklardan başlayarak günümüze kadar öğrencilere görsel ağırlıklı bir bakış açısı kazandırmak ve değerlendirme perspektifi sağlamaktır. Hitit, Frig, Urartu, Helenistik Dönem Sanatı, Roma Sanatı, Bizans Sanatı ve İstanbul konuları işlenmektedir. Ayrıca Kapadokya Bölgesinde Bizans Sanatı ve Bizans İkonografisi ve İkonalar hakkında bilgi verilmektedir. Selçuklu ve Osmanlı Sanatları ile batılılaşma dönemi sanatları hakkında bilgi aktarılmaktadır.

MİTOLOJİ Kodu: BMD-112

Türkiye ve komşu ülkeler antikçağ mitosları hakkında bilgi edinmek ve Sumer, Akkad, Babil ve Mısır Mitolojisileri incelenecektir.  Anadolu Hitit Frig Urartu Mitosları hakkında bilgi verilecek, Yunan Mitolojisinde Yaradılış ve Yunan Mitosunda 3. Kuşağın mitosları hakkında bilgi aktarılacaktır. Yunan Mitolojisinde hikâyeler, Türk Mitolojileri ve hikâyeleri hakkında bilgi verilecektir.

İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ Kodu: BMD-114

 Bu derste işçi sağlığı ve güvenliği ile ilgili yeterliklerinin kazandırılması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, periyodik sağlık kontrolleri. Sağlık Raporları. Portör Muayenesi. Bulaşıcı Hastalıklar. Koruyucu Tedbirler. Ayak Rahatsızlıkları. Kriz Yönetimi. Olağan Dışı Durumlar ve bu durumlarda İletişim Kurulacak Birimler. Yangın-Deprem-Sel. İlk Yardım Çantası. Depremde Güvenli Davranış Hareketleri. Acil Servis. Emniyet Birimleri. Olağan dışı durumlarda ilk önce kurtarılması gerekenler konularının kavranması.

 

III. YARIYIL

GİYSİ TASARIMI Kodu: BMD-201

 Günlük olarak kullanılabilecek özgün modeller tasarlama, bunları kalıba dönüştürme ve dikimini gerçekleştirme. Hazır giyim sanayinde kullanılan değişik dikim tekniklerini örnek giysi üzerinde uygulama.

 ÜÇ BOYUTLU TASARIM Kodu: BMD-203

Özgün bir modelin drapaj tekniği ile örneğini hazırlayarak giysinin bütününü görebilme ve kalıp hazırlama işlemleri. Araştırma, geliştirme, karar verme ve yaratıcılığı geliştirmeye yönelik çalışmalar.

MODA RESMİ VE İLLÜSTRASYON Kodu: BMD-205

 Moda Resminin yöntem ve ilkeleri doğrultusunda öğrencinin kendine özgü dünyasını ve yaratıcılığını farklı temalarla, farklı malzeme ve tekniklerle ortaya çıkarmasını sağlamak. Temel giydirme teknikleri verilerek, illüstrasyon, haute-couture ve hazır giyimin tanımını kavrayabilmek ve çalışmalar üzerinde uygulayabilmek. Teknik çizim yapabilmek, eskiyi modernize edebilmek, bir konu, kavram, eğilim seçilerek, konuya uyumlu tasarımlar hazırlayabilmek, tasarımları bir araya getirerek koleksiyonlar oluşturabilmek.

BİLGİSAYAR DESTEKLİ KALIP HAZIRLAMA Kodu: BMD-207

Bilgisayar destekli Kalıp hazırlama sistemlerini ve paket programı fonksiyonlarını kavrama. Fonksiyonlar yardımıyla bilgisayarda kalıp çizebilme ve kalıplardaki gerekli değişiklikleri yapabilme. Kalıpları bir model ismi altında toplama. Kaydetme, çağırma serilendirme, paylandırma, pastal yerleşimi yapma ve yerleşmiş kalıpları ploterdan yazdırma.

MESLEKİ TEKNİK ÇİZİM Kodu: BMD-209

Çizim aletleri ve kullanılışı, temel çizim kuralları, çizgiler, yazılar, izdüşüm çizimleri, kesit görünüşleri, ölçülendirme, perspektif çizim, teorik ve pratik çalışmalarla endüstriyel imalat tekniğinde muhtelif konstrüksiyon ilkelerinin öğretilmesi.

STAJ Kodu: BMD-233

 Öğrencilerin derslerde öğrendikleri teorik bilgileri uygulamada görerek pekiştirmesi amacıyla 45 iş günü zorunlu olarak iş yerlerinde yaptıkları uygulama eğitimidir.

PAZARLAMA YÖNETİMİ Kodu: BMD-211

Pazarlama ve pazarlama kavramları, özellikleri, Pazar türleri, Pazar bölümleme, Pazar seçim stratejileri, karma elemanları gibi pazarlama ile ilgili tüm bilgileri turizm işletmeleri açısından ele alarak öğrencilerde genel bir bilgi dağarcığı oluşturmaktır.

SERGİ VE SUNUM TEKNİKLERİ Kodu: BMD-213

Öğrencilerin sergileme sunuş tekniklerinin, teşhir/tanzimin önemi kavramasını, sergileme uygulamalarının değerlendirecek yeteneği geliştirmesini ve dünyada ve Türkiye deki sergiler hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır.

MODA EĞİLİMLERİ Kodu: BMD-215

 Kuramsal temeller doğrultusunda,  moda kavramın sınırlarını çizmek,  moda döngüsü,  moda kuramları, moda trendleri ve bu trendlerin öngörü çalışmalarını açıklamak.

KONFEKSİYON YARDIMCI MALZEMELERİ Kodu: BMD-217

 Bu derste öğrencilerin hazır giyim üretiminde kullanılan yardımcı malzemeleri tanıması, bunları nasıl kullanacağı hakkında bilgi sahibi olması amaçlanmıştır. Ders kapsamında kumaşlar, astar ve telalar, dikiş iplikleri, dolgu destek malzemeleri, birleştirme malzemeleri hakkında bilgi verilir.

KUMAŞ BİLGİSİ Kodu: BMD-219

 Kumaşın tanımı ve sınıflandırması hakkında bilgi verilmektedir. Dokuma kumaşlar, örme kumaşlar, dokusuz yüzeyler. Normal dokuma kumaşların yapısı ve özellikleri. Kumaşların kullanım özellikleri ve kumaştan beklenen fiziksel özellikler ile kumaş türlerinin kullanım yerleri ve desen özellikleri anlatılmaktadır.

DESEN Kodu: BMD-221

Öğrenci, canlı modelden yararlanarak figür çalışmaları ve etütler yapar. Bu etütlerdeki amaç öğrencinin gözlem gücünü ve formu algılama hızını arttırmak, üç boyutlu çalışmaları için altyapı oluşturmaktır.

FOTOĞRAFÇILIK Kodu: BMD-223

Amatör olarak dijital fotoğrafçılık teknik bilgisi ve fotoğraf sanatı hakkında temel bilgilerin kavranması ve uygulanması.

KALİTE YÖNETİMİ Kodu: BMD-225

Kalite kavramı, tanımı ve tarihsel gelişimi. Sandart ve  standardizasyon. Standart ve  standardizasyon. Standardın üretim ve hizmet sektöründe önemi. Yönetim kalitesi ve standartları. Yönetim kalitesi ve standartları. Kalite yönetim sistemi modelleri. Stratejik yönetim. Yönetime katılma konularının kavranması.

ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Kodu: BMD-227

 Derste araştırma yapma yeterliklerini kazandırmak amaçlanmıştır. Araştırma üç aşamalı gerçekleşmektedir. Araştırmanın yapılması, araştırma raporunun hazırlanması ve araştırmanın sunumu. Araştırma konusuyla ilgili olarak üniversiteler, sosyal taraflar, işletmeler, öğrencinin çevrede konuyla ilgili olarak iletişim kurabileceği araştırma, gözlem ve uygulayabileceği her türlü kurum ve kuruluşlarla görüşmeler yaparak araştırmasını tamamlamak ve sunmak.

SATRANÇ Kodu: BMD-229

 Bireysel oyunun temel prensiplerini, taktiklerini ve temel tekniklerinin öğretilmesi amaçlanmaktadır.

MODEL MAKET YAPIMI Kodu: BMD-231

Öğrencilerin; gerek tasarım sürecinde tasarıma yardımcı bir araç olarak, gerekse de ortaya çıkan ürünün temsilinde bir yöntem olarak 3 boyutlu kurguyu görmesinde ve kavramasında destekleyici olma rolünü üstlenmesidir.

 

    IV.YARIYIL

 

BİLGİSAYAR DESTEKLİ GİYSİ TASARIMI Kodu: BMD-202

 Öğrencilerin bilgisayar destekli giysi tasarımı sistemlerini, moda tasarımı paket programı fonksiyonlarını tanımalarını sağlama. Moda tasarımı menü fonksiyonları yardımıyla bilgisayarda model çizebilme ve modellerdeki gerekli değişiklikleri yapabilme. Modelleri bir model ismi altında toplama. Kaydetme, çağırma, model değişikliği yapma, farklı kumaş ve renk desenlerini modele uygulama.

 GİYSİ TASARIMI VE ÜRETİMİ Kodu: BMD-204

 Özgün modeller tasarlayarak bunları kalıba dönüştürme ve dikimini gerçekleştirme. Hazır Giyim sanayinde kullanılan değişik dikim tekniklerini örnek giysi üzerinde uygulama.

 KİŞİYE ÖZEL GİYSİ TASARIMI Kodu: BMD-206

 Belli bir kişini fiziki özellikleri ve giysi ihtiyacına uygun giysi tasarlama. Onaylanan modelin teknik çizimi, kumaş seçimini ve süslemelerini belirmeyi sağlama. Kalıpların hazırlanması ve kumaşlara kalıpların yerleştirmesini ve kesimini yapma. Kesilen parçaları birleştirerek bir ürün meydana getirme. Bitmiş ürünü ütüleme ve askılama.

PROJE GELİŞTİRME Kodu: BMD-208

 Farklı temalar seçilerek özgün kolleksiyonlar hazırlamak. Projenin teması ile ilgili rapor, renk panosu ve hikaye panosu hazırlama. Tema ve belirlenen kumaş numuneleri doğrultusunda hazırlanan tasarımları renklendirme teknik çizimlerini yapma. Bir adet giysinin drapaj çalışmasını yapma, kalıbını hazırlama, dikme ve proje dosyası ile birlikte bitmiş ürün olarak teslim etme.

           

ÜRETİM PLANLAMA Kodu: BMD-210

 Bu ders sonunda öğrenciye işletme organizasyonu ve üretim planı yapma yeterliği kazandırmak amaçlanmıştır.

GİYSİ SÜSLEME TEKNİKLERİ Kodu: BMD-212

Süslemenin giyimdeki yeri ve önemi, süsleme çeşitleri (dikiş, nakış, hazır gereçler, boya, baskı) teknikleri ile yapılan süslemeler.

 

GİYİM AKSESUARLARI Kodu: BMD-214

Farklı materyalleri kullanarak giysi tamamlayıcı takı, kemer, çanta vb. aksesuar uygulama çalışmaları. Giysi ve çeşitli aksesuarları süsleme ve kullanıma hazır hale getirme çalışmaları yapılmaktadır.

 KONFEKSİYON ÜRETİM TEKNOLOJİSİ Kodu: BMD-216

Hazır Giyim sektöründe kullanılan üretim süreçleri hakkında bilgi verilmektedir. Sürece yönelik işlem basamaklarının ne olduğu anlatılmakta ve süreç dâhilinde işlemler gerçekleştirerek üretim yapma amaçlanmaktadır.

 GİYSİ TARİHİ Kodu: BMD-218

 Modanın Tanımı ve kapsamı, modanın teknoloji içindeki yeri. Modanın kültürler  içindeki yeri. Moda tarihi içindeki temel kavramları öğrenmek, ilk çağdan günümüze, moda tarihindeki sürekliliği ve bu süreklilik içindeki değişimleri kavramak.

   

GÖRGÜ KURALLARI VE PROTOKOL Kodu: BMD-220

 Öğrencinin tüm konukları protokol kuralları çerçevesinde karşılamasını ve ağırlamasını sağlamaktır. Tanışma ve tanıştırılma, hitap, giyim kuralları, telefon konuşmasında dikkat edilecek kurallar, selamlama, ziyaret kuralları, yemek ile ilgili kurallar anlatılmamaktadır.

EKOLOJİ VE ÇEVRE BİLGİSİ Kodu: BMD-222

 İnsan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkileri ile ilgili genel kavramları öğrenmek. Sanayi faaliyetlerinin doğal çevre üzerine etkileri, ekolojik risk analizi, sürdürülebilirlik açısından çevrenin önemi kavramak. Yaşam ve çevre dengesini öğrenmek. Türkiye’de çevre politikaları ve ulusal-uluslararası standartları öğrenmek olarak amaçlanmıştır.

ANTROPOLOJİ Kodu: BMD-224

 İnsanı, biyolojik ve kültürel açıdan ele alarak, önyargılardan uzak ve sistematik bir şekilde tüm yönleriyle öğrencilere tanıtmaktır. Bu bağlamda antropolojinin konusu ve alt dalları ve diğer bilimlerle ilişkisi; insanın özellikleri ve canlılar dünyasındaki yeri; insanın biyo-kültürel evrimi; insanın dünyaya yayılımı (çok ve tek merkezli kuramlar); tarihteki ilk turizm ve günümüzdeki durum; insanda biyolojik çeşitlilik ve mekanizmaları; geçmişteki ve günümüzdeki toplumlar ve kültürleri; tür-ırk-etnik-milliyetçilik kavramlarının biyolojik ve kültürel açıdan irdelenmesi ve sosyal tabakalar; Anadolu insanlık tarihi ve biyolojik – kültürel çeşitlilik konuları incelenmektedir.

DAĞCILIK VE DOĞA SPORLARI Kodu: BMD-226

             Bu dersin sonunda öğrenciler, spor bilimlerinin multidisipliner konuları içerisinde bir açık alan rekreasyonel etkinliği olan dağcılık sporuna yönelik bireysel performans ve örgütlenme çalışmalarını kuramsal temellere dayalı olarak inceler ve alana özel bilgi birikimini arttırılmasını sağlar.

BADMİNTON Kodu: BMD-228

 Badmintonu hakkında teorik bilgi sahibi olmak, badmintonu oynayabilmek ve bir başkasına öğretmeyi öğrenmek.

TENİS Kodu: BMD-230

             Öğrencilere tenis teknik becerilerinin öğretimi ve uygulanması, teknik hareketlerin öğretimi konusunda temel bilgilerin verilmesi ve öğrencilerin bu bilgileri kullanarak tenis oynama becerisini öğrenmesi sağlanır.